Er zijn bewijzen gevonden dat grotten in Istrië al bewoond waren door
de voorhistorisch mens in het Paleolithicum en meer dan 400 bergforten
getuigen van een reeds hoge bevolkingsdichtheid in het bronzen en
ijzeren tijdperk. De Romeinen zijn verantwoordelijk voor de
oorspronkelijke urbanisatie van Istrië wat uit de fascinerende
monumenten uit die tijd blijkt. Zelfs de overheersing van Byzantium
heeftin Istrië diepe sporen nagelaten; zo is de Euphrasiusbasiliek een
van de mooiste Byzantijnse kerken in Europa. Het achterland van Istrië
is rijk aan middeleeuwse steden en vestingen op bergtoppen, terwijl
vele kerken waken over hun middeleeuwse fresco's.
Het amfitheater van Pula oftewel de Arena, is in de 1e eeuw gebouwd
tijdens de heerschappij van keizer Vespasianus. Met zijn elliptische
vorm, 132 x 105 meter groot en 32 meter hoog, is de Arena het grootste
antieke bouwwerk in Istrië en behoort tot een van de zes grootste
Romeinse amfitheaters van de wereld. De Arena was bestemd voor
gladiatorengevechten en kon ongeveer 20.000 toeschouwers huisvesten.
Tegenwoordig is in haar ondergrondse gangen een tentoonstelling
“Olijven en wijnbouw in antiek Istrië“ gevestigd, waar veel
gereedschappen bestemd voor de wijnbouw en olijfolie productie tezamen
met vele amfora’s tentoongesteld zijn. Op de warme zomeravonden is de
Arena een perfecte plaats voor pop of rock concerten, opera´s en ballet
voorstellingen en filmfestivals.
De Euphrasiusbasiliek draagt de naam van de bisschop van Poreč die het
in de 6e eeuw liet bouwen. Het vloermozaïek van de basilica is goed
bewaard gebleven maar haar meest waardevolle mozaïeken zijn in het
apsis gedeelte te vinden. Het gehele complex (drieschepenkerk,
baptisterium, atrium en wat ooit een bisschopspaleis was) is in 1997 op
de lijst van het werelderfgoed van UNESCO geplaatst.
Dvigrad, gelegen op een plateau in de Lim-baai niet ver van Kanfanara, is
de grootste stadsruïne van Istrië. Naast Dvigrad stonden ooit twee
kastelen, waarvan er één bewaard is gebleven. Hiervan heeft de stad
zijn naam gekregen (Dvigrad betekent “twee steden”). De stad is in de
17e eeuw na een pest epidemie verlaten. Tegenwoordig is het een
cultuurmonument van 16.000 m2.
Nezakcij, een antieke stad 4 kilometer van Pula, was de hoofdstad van
de Histriers tot 177 n. Chr., het jaar dat ze door Romeinen verslagen
werden. Behalve de voorhistorische overblijfselen van bergforten hier
komen we ook overblijfselen van Romeinse nederzettingen tegen en zelfs
de fundamenten van een vroegchristelijke basilica.
De kerk van St.Blaž in Vodnjan is de grootste kerk in Istrië en zijn 60
meter hoge kerktoren de hoogste kerktoren van Istrië. De kerk is
belangrijk omdat hier de gemummificeerde lichamen van drie heiligen
liggen en vanwege een rijke Istrische verzameling van sacrale kunst met
730 kunststukken en voorwerpen.
Aleja glagoljaša (de Glagolitische Avenue) gevormd door een serie van
stenen monument markeringen, geplaatst langs de weg van Roč naar Hum
ter ere van het oudste Slavische schrift (het Glagolitische schrift) is
een must in Istrië.
Enkele andere plaatsen in Istrië die een bezoek waard zijn: een antieke
nederzetting gebied in de baai Verige op het eiland Brijuni, de
Triomfbogen van Sergijevac, de Tempel van Augustus, het Kleine Romeinse
theater en Kaštel (kasteel) in Pula, de Kerk van St.Euphemia in Rovinj,
de grootste Istrische Paulinen klooster in Sveti Petar u Šumi (St.Peter
in het Bos), fresco’s in de kerken van St.Maria van Škriljinah in Berma
en St.Jacob in Vižinad en kažune, kleine schuilplaatsen op de akkers
met gestapelde stenen muren zijn een bekend symbool van Istrië.
Zo’n rijk historisch erfgoed wordt opnieuw gewaardeerd door het
organiseren van verschillende evenementen. Elke jaar in juli verwelkomt
het amfitheater in Pula het Filmfestival van Pula, dit jaar voor de 53e
keer, terwijl de prachtige stad Motovun een perfecte achtergrond voor
het bijzondere Motovun Filmfestival vormt. De Arena heeft reeds vele
musici verwelkomd zoals Luciano Pavarotti, Andrea Bocelli, Sting, James
Brown, Joe Cocker, Simply Red en Jamiroquai maar ook bekende opera- en
balletgroepen. Aan het begin van de zomer wordt het Dvigrad Festival
van de middeleeuwse muziek in enkele steden gehouden terwijl medio juli
ook een orgelfestival Organu Histriae plaats vindt. Al tientallen jaren
wordt er klassieke muziek in de Euphrasiusbasiliek in Poreč vertolkt,
terwijl jazz concerten tijdens het zomerseizoenregelmatig op de
binnenplaats van het Streekmuseum van Poreč gehouden worden. Grožnjan,
een stad van kunstenaars, gebruikt zijn charmes om een zomerpodium op
te zetten waar klassieke muziek maar ook het festival Jazz is Back
gehouden worden. Een andere ‘must’ is het Istra Ethno Jazz festival dat
de eminente jazz- en ethno-musici bij elkaar brengt om in verschillende
kašteli (kastelen) te spelen.
Op het Muziek Nachten festival in
Novigrad wordt jazz en blues gespeeld, het Pula festival Monte Paradiso
is een plek voor punkers terwijl de liefhebbers van de elektronische
muziek de party’s bezoeken door heel Istrië. Svetivinčenat is bekend
van zijn Festival van dans en non-verbale theater, Umag is bekend van
zijn festival van kamertheater Zlatni lav, Pula van zijn internationale
festivals PUF en MKFM, terwijl het Ulysses theater voorstellingen geeft
op Brijuni en Porečki Annale, eeninternationale tentoonstelling van
moderne kunst wordt al 46 jaar in Poreč gehouden. De Grisia
tentoonstelling in Rovinj is speciaal omdat hier de werken van kinderen
en gevestigde kunstenaars tentoongesteld worden. Het Natuurpark Dubrova
in Labin verzamelt beeldhouwers van over de hele wereld in het
Internationaal Sculptuur Symposium, terwijl aan de ingang van de
Natuurpark zich het Sculpturenpark Dušan Džamonja bevindten tegen het
eind van de zomer in Vrsar de School van sculptuur Montraker begint.
Istrië gaat evenwichtig met haar ruimte om en heeft succesvol voor een
schoon milieu gezorgd. Het grootste Kroatische schiereiland is rijk aan
groene oases en romantische inhammen maar herbergt ook veel onontdekte
en vergeten hoekjes. Aan de zee komen we met gras, kiezels, stenen of
met rotspartijen bedekte stranden tegen waar de schaduw van pijnbomen
vaak tot aan de zee reikt. In het achterland komen we vele rivieren en
zijrivieren, watervallen, meren, afgronden, grotten en weelderige
bossen rijk aan wilde vruchten tegen maar ook berghoogvlakten... De
dierenwereld aan het land is net zo divers als de onderwaterwereld.
De Brijuni-archipel met zijn omliggende wateren geniet de status van
het enige Nationaal Park van Istrië, dat vanwege zijn weelderige flora
en fauna en zijn cultureel erfgoed als een van de mooiste mediterrane
archipels beschouwd wordt. De Brijuni-archipel bestaat uit twee grotere
en 12 kleinere eilanden. Het milde mediterrane klimaat, overvloed aan
zonuren en een plezierige luchttemperatuur hebben gezorgd voor de groei
van honderden soorten planten.
Ongeveer 100 jaar geleden werden vanuit
verschillende streken in de wereld, dieren naar de Botanische tuinen
van Brijuni gebracht zodat in 1912 een zoologische tuin kon worden
opgezet. Tegenwoordig is Brijuni, onder andere, een habitat voor
verschillende vogelsoorten, herten, moeflon en ander wild. Het eiland
Veliki Brijuni is versierd met een duizend jaar oude olijfboom,
archeologische vondsten uit Romeinse tijden, een safari park,
dinosaurus voetsporen...
Het Učka bergmassief, met zijn hoogste top in Istrië (Vojak, 1.396
meter), verbergt een schat aan beschermde plant- en diersoorten en is
daarom tot een Nationaal Park uitgeroepen. Doordat de top van Učka zo
rijk is aan alpen- en submediterrane planten inclusief medicinale
kruiden is het een waar bloemen Mekka.
Het Učka bergmassief is de enige
habitat van de Učka zvončić (een plant met een lila-blauwe belvormige
bloem) in de wereld. Kleurrijke vlinders, vele soorten insecten en
amfibieën, adelaars, gems, herten, reeën, vossen, hazen en beren zijn
slechts sommige van de dieren die in deze bergen leven. Učka heeft ook
meer dan honderd speleologische voorzieningen – meestal putten en
spellonken.
De beschermde Kamenjak-kaap, de bijzonder gevormde meest zuidelijke
kaap, is interessant door zijn bijna 500 soorten planten maar ook door
zijn prachtige inhammen, “wilde” stranden, schone zee en aantrekkelijke
onderwater wereld. Het Palud moerasgebied is een ornithologisch
reservaat net buiten Rovinj waar meer dan 200 vogelsoorten leven, een
ideale locatie voor enthousiaste vogelspotters. Door zijn
aantrekkelijke 11 km lange inkeping in het land van Istrië is het
Lim-kanaal een van de mooiste Istrische beschermde landschappen en een
speciaal maritiem reservaat. Het is de bekendste schelp- en viskwekerij
van Istrië. De Pazin-put, met zijn grotten, meren en honderden meters
steile rotsen is zo indrukwekkend dat het door grote Jules Verne in een
van zijn novellen omschreven is.
Bestemmingen 
Het schiereiland Istrië is op het uiterste punt van de Middellandse Zee gevestigd op de plek waar deze het diepst het Europese continent in komt. De toeristische regio van Istrië omvat maar één provincie, die zelfs een van de kleinere is, maar die volgens het bezoekersaantal de meest bezochte provincie van Kroatië is. Terwijl bij het noemen van de naam Istrië velen eerst aan de talrijke hotels en bruisende stranden denken, heeft Istrië aan de kust maar vooral in haar binnenlanden een reeks aan goed bewaarde natuurlijk bijzonderheden en schilderachtige landschappen. Dankzij haar plaats op de kruising van de verschillende soorten natuur en cultuur heeft Istrië een unieke cultuur, muziek en gastronomie waardoor het ook bekend is als een "wonderbaarlijk en magisch" land...
